Bloemfontein, o, Bloemfontein

Bloemfontein.  Dit is waar ek nou is.  Al vir die afgelope twaalf jaar.  Ek is baie grootbek en vertel dat ek ook net hier wil weg. Dat ek moeg is om hier te wees. Ek is moeg vir die werk, moeg vir die weer en net moeg vir die mense. Die moeite-mense. 

 Jy sal die Vrystaat in die hartjie van Suid-Afrika vind, waar Lesotho styf teen hom in ’n boontjie vorm lê.  Die provinsie vind homself tussen die Vaalrivier aan die noorde en die Oranjerivier aan die suide.  Die Vrystaat is bekend vir sy vlaktes, waar jy oor die graslande en mielievelde tot in jou toekoms kan uitstaar.  Tog, aan die Noordooste van die provinsie begin die sandsteen berge uitstaan en jy wil jou verstom aan die skoonheid van die omgewing, slegs ’n paar kilometers weg van nêrens en niks.

Die provinsie is die graanskuur van Suid-Afrika en staan as gevolg van die landbou en die ryk goudvelde sentraal tot die ekonomie.  In Mei 2011 het Manguang Suid-Afrika se nuutste metropool geword en beskik oor ’n gevestigde institusionele, opvoedkundige en administratiewe infrastruktuur. Die provinsie huisves die Appèlhof, die Universiteit van die Vrystaat en die Sentrale Universiteit van Tegnologie.

Die hoofstad van die Vrystaat is Bloemfontein.  Die taalverspreiding is 64.2% Sotho, 12.7% Afrikaans, 7.5% Xhosa. Volgens die 2011 Sensusopname is daar 2 745 590 mense woonagtig in die provinsie, wat 5.3% van die land se bevolking uitmaak.  Die totale oppervlak van die Vrystaat is 129 825 vierkant ’n meter, 10.6% van Suid-Afrika se oppervlakte en dus die derde grootste provinsie in die land.

My eerste ervaring van die Vrystaat, wat ek regtig kan onthou, was in 2005. Ek het gedink dit was die lelikste plek wat ek nog ooit gesien het. Ek het groot geword in die Boesmanland en daarna Namakwaland en was vir ’n tydjie in Stellenbosch. Ek het die Wes-Kaap geken, asook die Suid-Kaap se woude en landskappe.  Ek was al in Mpumalanga by Pelgrim’s Rest en Sabi Sabi, ek het God’s Window gesien, in die Tsitsikama woude gestap en kreef uitgehaal in die Weskus by McDonald’s baai.  Waarom straf my ouers my so om my Bloemfontein toe te stuur om te gaan studeer?  

Ek dink nou nog terug aan die roesbruin, amper rooi sand wat so oor die droë vlaktes gewaai het, ek met my ken op my knieë in my pa se groen Toyota Camry moes maar die trane wegsteek tot my pa my die volgende dag groet. Ek is net hier vir drie jaar tot ek my graad voltooi het.  Ek gaan weer terug na die see, die berge en seker maar die wynlande - ja, definitief terug na die wyn.

Maar hier is ek steeds. Twaalf jaar later

Ek het my hart hier verloor, nie net my lewensmaat hier ontmoet nie, maar oor die landskappe (of die tekort daarvan), die ooptes en dan so af en toe ry jy ’n entjie tot by die voet van die Maluti berge en ek voel my gemoed in die hemelruim opvaar, want die dag toe my pa my hier afgelaai het, het hy my eintlik huis toe gebring.

Die Vrystaat is mooi, ja, is die Vrystaat wil ek bly. Veral in die herfs waar die goue grasvelde in die son blink. Maar Bloemfontein?  Dit is ʼn aaklige en deesdae 'n vuil plek.  Die mense ly almal aan padwoede.  Seker as gevolg van die stof wat elke dag so in hulle oë waai. Die rooi droë grond.  As dit nat word, is dit net ʼn kleierige gemors waarin niks wil groei nie. Tragiese plek wat met rooi oë en hooikoors gevul is.  Dit is seker hoekom ek soms met ʼn jong kind se groot-oog verwagtinge die dag aanpak. Mooi rose, meisies en boerseuns wat met kortbroeke en check-hemde klasloop.  Die meisies is mooier as die boere en raak elke jaar net jonger soos ek ouer word.  

Die Universiteit is nie aldag te sleg nie en is ’n goeie plek om te werk as jy jou jeug wil bewaar of saam met jou omgewing wil verouder nie. Jy word gereeld getannie of gemevrou. Ek moet gereeld in die spieël gaan kyk om net seker te maak dat daar nie nog n plooi is nie. Elke jaar is daar net meer mense, studente, eintlik kinders wat nog in die skool hoort. Twaalf jaar in Bloemfontein, maar ek dink dit gaan langer raak. 

My voete jeuk gereeld nog om die pad te vat, maar as ek begin dink om my tasse te pak en ’n skuif te maak dan trek my bors toe en ek wil aan die huil raak. My tuiste is tog in hierdie verlate plek, of ek dit nou wil erken of nie.